BRESTOVIK – ČEŽNjA POD BRESTOVIMA

0

BRESTOVIK – ČEŽNjA POD BRESTOVIMA

Jedno od najlepših mesta koje okružuju Grocku, Brestovik, nalazi se jugoistočno od ove varoši, u neposrednoj blizini Dunava. Da je u Brestoviku bilo života još vrlo rano, svedoči kasnorimska grobnica, koja se i danas tu nalazi i čuva, i za koju postoji pretpostavka da je bila, (bar neko vreme), grobnica Svetih Ermila i Stratonika, prvih beogradskih svetitelja. U prilog tezi da je Brestovik vrlo rano naseljen, stoji i činjenica da su se ispod „Rujišta“ ikopavale cigle, veliko kamenje i rimski novac.

Današnje naselje osnovano je za vreme vladavine Knjaza Miloša. Iz pisma, koje su Marko Živanović, Rade Jerković, Jovan Jovićić, Obrad Mitrović, Velja Gajić i Blagoje Horvat poslali Knjazu Milošu 1836. godine, da se zaključiti da je selo osnovano 1827. godine. Oni su pisali Knezu da je „nastala deveta godina kako se s dozvoljenjem Vaše Knjaževačke Svetlosti u Mezgraju Aliju, zvanom Brestovnik, naselismo, do današnjeg dana ne poštedismo veliki trud položiti, dodatu zemlju istrebiti i obrabotavati za uživlenije naše.“ Pisali su da kuća njihovih ima 27, u kojima se nalazi160 duša, od kojih je 25 poreskih glava.

Na ovo pismo knez Miloš je odgovorio 2. septembra 1836. godine kapetanu Janku Mihailoviću u Grockoj: „ Budući da smo aliju Brestovik objavlenijem našim od današnjeg, N.3552, selom naimenovali, iz uzroka što je tu već dovoljno žitelja naseljeno, to objavljujući Vam ovo naimenovanije sela Brestovika, preporučujemo da nastojite da se na tom mestu i više kuća naseli, da se ne pritisnu sadašnji žitelji tamošnji mnoge zemlje, no da se na te zemlje onoliko naroda naseli, koliko će čislo ovog srazmerno biti prostoru zemlje brestovičke.“

Današnji stanovnici pričaju da su se na ovu aliju, u kojoj je bilo mnogo brestova, po kojima je selo dobilo ime, najpre naselili Rado, predak Radića, Gačko, predak Gaćića, (Markovića, Živkovića) i Karaklaja, predak Karaklaića. Dugo su se „vukli“ gde će da osnuju selo, često su birali mesta, dok se nisu zadržali na današnjim, o čemu postoje i arhivski podaci. Godine 1833. „obštestvo gročansko“ žali se knjazu Milošu na „Brestovik zaseok, koji se po treći put sa svojim kolibama premešta, birajući za sebe zgodno mesto.“

Brestovik je imao 1846. godine 31 kuću. Po popisu iz 1921. godine u selu je bilo 145 kuća sa 831 stanovnikom, od kojih je naveći deo doseljen iz susednih oblasti.

Škola je podignuta 1910. godine.

U naselju postoji mala crkva martirija iz 4. veka, otkrivena pre pedesetak godina, ali je to nalazište prepušteno zubu vremena, jer su radovi na iskopavanju i konzervaciji obustavljeni.

Selo je razbijenog tipa šumadijske vrste i deli se na: Gornji, Donji i Brđanski kraj.

MAPA U ŽITIJIMA

  Sveti mučenici Ermil i Stratonik bili su prvi beogradski svetitelji, koji su stradali 314. i 315. godine, za vreme cara Konstantina, u tadašnjem Singidunumu. Sveti Ermil je bio đakon hrišćanske crkve. Usled progona hrišćana, rimski car Likinije ga je zatvorio i dao na muke, terajući ga da se odrekne hrišćanstva, no Sveti Ermil je to odbio, zbog čega je osuđen na smrt. Sveti Stratonik je bio, pak, vojnik koji je čuvao đakona Ermila i koji je primio i ispovedio hrišćanstvo za vreme tamnovanja Svetog Ermila. Zbog toga je i ona bačen na muke i pogubljen.
  Tela Svetih Ermila i Stratonika, koja su kod Singidunuma bačena u Dunav, isplivala su 18 kilometara dalje, kod današnje Grocke, gde su izvađena i sahranjena na obližnjem groblju. Njihove mošti su kasnije prenete u Carigrad, u kome su stajale vekovima. Kult i poštovanje Svetih Ermila i Stratonika postoji dugo na Istoku i u Vizantiji.
 Da se u Brestoviku nalaze grobovi Svetih Ermila i Stratonika javnost je obavestio poznati istoričar i teolog dr Radomir Popović. Pisci žitija na grčkom i na latinskom jeziku navode da su ih lokalni hrišćani sahranili na bregu u ozidanoj grobnici, što takođe odgovara lokalitetu Brestovika.
KASNORIMSKA GROBNICA
  Kasnorimska porodična grobnica izgrađena je tokom pozne antike. Nalazi se ukopana u brdu ispod seoskog brestovičkog groblja, na lokalitetu Vukašinove crkve, a otkrivena je 1895. godine, kada je, kako se priča, jedan domaćin želeo na svom imanju da zasadi voćku. Grobnica je orijentisana u pravcu istok–zapad. Prilaz sa istočne strane,  u dužini od 4 metra, usečen je u zemlju i ozidan kamenom i opekom. Predvorje je popločano šestougaonim opekama i više je za oko metar od središnjeg prostora pravougaonog oblika, sa konhama na severnoj i južnoj strani. Predvorje i središnji prostor grobnice bili su delom vidljivi i iznad površine, dok je pravougaona prostorija na zapadnoj strani, zasvedena poluobličastim svodom, u celini ukopana u padinu brda. U njoj su se uz južni, zapadni i severni zid nalazile tri zidane grobne konstrukcije. Niži delovi grobnice zidani su kamenom i opekom, svodovi i niše isključivo opekom sa debljim malternim spojnicama, a konstruktivni elementi vrata i prozora su od tesanog kamena. Grobnica je bila bogato ukrašena fresko-dekoracijom, koja je najviše očuvana u prostoriji sa grobovima muškarca, žene i deteta. Kripta grobnice, u kojoj se nalaze sarkofazi, ostala je sačuvana zajedno sa bogato dekorisanim freskama.
Share.

Leave A Reply

© 2019 - Gradska opština Grocka, Bulevar Oslobođenja 39, 11306 Grocka